تمرین تمرکز فکر و نفی خواطر از علامه طباطبایی

تمرين تمرکز فکر از علامه طباطبايي:

در مكان‏ خلوتى‏ كه هيچ مشغولى‏ آور و بازدارنده‏ اى همچون نور، صدا، اثاث و مانند آن نباشد مى‏نشينى، به طورى كه به هيچ كارى مشغول نباشى و هيچ كارى از تو صورت نگيرد و چشم‏هايت را بسته نگه مى‏ دارى. سپس صورتى را مثلا صورت «ا»(= الف) در خيال مجسم ساخته تمام توجهت را روى آن متمركز مى‏سازى، و مى‏ كوشى كه هيچ صورت ديگرى را به ذهنت وارد نسازى و تنها به همان صورت «ا» توجه داشته باشى. در آغاز امر مى‏ بينى كه صورت‏هاى خيالى و وهمى ديگرى مزاحم ذهنت شده آن را تاريك و مشوش مى‏ سازند؛

صورت‏هايى كه بسيارى از آنها قابل تشخيص از يكديگر نيستند، صورت‏هايى كه مربوط به افكار روزانه و شبانه و خواسته‏ها و هدف‏هاى تو است كه مثلا پس از يك ساعت ديگر تو در فلان جا و با فلان شخص ديدار كرده يا مشغول به انجام فلان كار خواهى بود. اين در حالى است كه تو در خيال خود تنها به صورت «ا» نظر دارى و متوجه آن هستى و اين تشويش فكر و بى‏نظمى ذهنى تا مدتى دوام خواهد داشت و با تو خواهد بود. سپس اگر چند روزى كوشش را در خالى ساختن ذهن از صورت‏هاى مزاحم و غير مورد نظر ادامه بدهى، خواهى ديد كه پس از مدتى خواطر و اوهام رو به كاهش گذاشته و رفته رفته كم مى‏شود و قوه خيال نورانيتى به دست مى‏آورد، به طورى كه هرچه را كه به قلبت خطور مى‏كند چنان روشن و صاف است كه گويى دارى آن را با چشم حسّى مى‏بينى. سپس همين‏طور روز به روز اين خواطر كاهش يافته و تا آنجا پيش مى‏رود كه متوجه مى‏ شوى هيچ صورت ديگرى جز همان صورت «ا» در ذهنت پديدار نمى‏گردد.

طباطبايى،محمدحسين،ولايتنامه، 1جلد،روايتفتح - ايران - تهران،چاپ: 1، 1387 ه.ش. ( طريق عرفان، ترجمه رساله الولايه/ فصل4)

توضيح: علّامه طباطبايي اين تمرين توجه به نقطه « الف» را براي نمونه آورده اند. شايد منظور ايشان از الف همان الف الله و يا اشاره به احديّت است. تمرکز به نقطه «الف» دستور کلّي براي تمرکز است. از اين رو، برخي از علّامه نقل مي کنند که در ابتدا به الله تمرکز کنيد. در دستورات ديگران است که به اسمآء الله نام مبارک « علي»  يا کعبه(شايد تصوير کعبه؟) تمرکز کنيد.

اين روش تمرکز مقدّمه اي است به روش علّامه طباطبايي و استادشان و ديگر بزرگان مکتب تربيتي ملاحسين قلي همداني(فکر در عدم) براي نفي خواطر و آمادگي ورود به وادي معرفت نفس

عمل به دستور نفي خواطر، با التزام به مراقبه آثار سلوکي و روحي فراواني دارد؛ از جمله اين که با نفي خواطر، سالک مراقب، مراقبه اش شديدتر و ذهنش صافتر و براي پيمودن مراحل نفس آماده تر  مي شود.

دستور ديگر علّامه براي نفي خواطر: هنگام هجوم  خيالات، اسم جلاله الله الله الله را پشت سر هم چنان بگوييد که گويا شيطان را با اين ذکر مي رانيد. يا لا اله الا الله يا لا حول و لا قوة الا بالله زياد بگوييد.

دستوري از آيت الله بهجت براي تمرکز و نفي خواطر:

شخصي بر اثر برخي مشکلات و گرفتاريها دچار پريشاني خاطر شديدي بود. از ايشان علاج نفي خواطر را جويا شد. ايشان فرمود

خودتان عمدا سراغ فکر نرويد، اگر رفتيد برگرديد و اين را در نماز تمرين کنيد.

 دستور ديگر: در جواب شخص ديگري براي نفي خواطر فرمودند: ضد خواطر را انجام دهيد؛استغفر الله زياد بگوييد